xoves, 10 de novembro de 2011

De 'lavádesvos' e 'lavádevos'

Os verbos promonominais co clítico posposto poden presentar algúns problemas no tocante á súa conxugación nas 1PP e 2PP por teren formas diferentes en indicativo e imperativo en certos casos.

Na 1PP o -s da desinencia desaparece sempre cando se engade o clítico nos:

1PP de LAVARSE / ERGUERSE /  DESPEDIRSE
  • lavámonos / erguémonos / despedímonos (pres. indicativo)
  • lavémonos / ergámonos / despidámonos (imperat.)

En troques, coa 2PP si hai diferenzas. En presente de indicativo, a desinencia verbal mantén o seu -s antes de vos:

2PP de LAVARSE / ERGUERSE /  DESPEDIRSE
  • lavádesvos / erguédesvos / despedídesvos

Mais non ten -s no imperativo, porque de feito non ten -s tamén sen clítico (vgr.: lavade > lavádevos)

2PP de LAVARSE / ERGUERSE /  DESPEDIRSE
  • lavádevos / erguédevos / despedídevos

O cadro resumo (só na primeira conxugación) é así:

              forma non pronominal                   forma pronominal
1PP ind.               lavamos                                lavámonos
1PP imp.              lavemos                                lavémonos
2PP ind.               lavades                                 lavádesvos
2PP imp.              lavade                                   lavádevos

sábado, 5 de novembro de 2011

De '-cibir'

En galego existe unha familia de verbos rematados en -cibir, onde toda a familia teñen esta terminación (en español tamén case todos, agás algunha excepción), mais que presentan -ceber en portugués. A lista nas tres linguas é así (PT, GL, ES)


PT
GL
ES
receber
recibir
recibir
conceber
concibir
concebir
perceber
percibir
percibir
aperceber
apercibir
apercibir

Convén atender que en galego se di concibir, en canto en espaňol, é concebir.

Con todo, non sería errado usar as formas portuguesas en galego: receber, conceber, perceber, aperceber.

De 'correr' e derivados

O verbo correr presenta en galego unha serie de derivados que ás veces son mal empregrados por mor da influencia do español. Esta é a lista de formas correctas en galego confrontadas coas castelás

recorrer >< recurrir
percorrer >< recorrer
ocorrer >< ocurrir
incorrer >< incurrir
escorrer >< escurrir


Como se ve, ao castelán recorrer é en galego percorrer, porque o galego recorrer é o castelán recurrir.

As formas castelás están construídas sobre a forma latina orixinal, mentres que as galegas están construídas sobre correr directamente.