mércores, 6 de novembro de 2019

Estrutura informativa: Tema e rema

En calquera enunciado hai dous elementos coñecidos coma tema e rema.

O tema é aquilo se dá por sabido e que relaciona un enunciado co coñecemento previo que se poida ter, encanto o rema é a parte nova.

Daquela, a estrutura normal de calquera enunciado posúe unha dupla estrutura informativa (pragmática) e sintáctica:
  
T
R
S
V
O
Os nenos
crebaron
os vidros da xanela


Un procedemento para o obxecto (ou adxunto) non ser automaticamente o rema é a topicalización


Em qualquer enunciado hai dous elementos conhecidos coma tema rema.

tema é aquilo se dá por sabido e que relaciona um enunciado com o conhecimento prévio que se poda ter, enquanto o rema é a parte nova.

Daquela, a estrutura normal de qualquer enunciado possui umha dupla estrutura informativa (pragmática) e sintática:
  
T
R
S
V
O
Os nenos
quebrárom
os vidros da janela


Um procedimento para o objeto (ou adxunto) nom ser automaticamente o rema é a topicalizaçom

Topicalización

A topicalización é un procedemento sintáctico-pragmático polo cal unha parte da cláusula (moi frecuentemente o obxecto, mais tamén o adxunto) é desprazada para o inicio da frase para que na estrutura Tema+Rema, para que o rema non sexa o obxecto.

Nunha estrutura normal en galego, o máis frecuente é a orde: S V O (suxeito, verbo e obxecto).

Nese caso, a estrutura informativa superposta á sintáctica é:

T
R
S
V
O

Porén, cando o rema non é O, é frecuente topicalizar para que o rema sexa S:

T
R
O
V
S

Á hora de topicalizar, hai un movemento do elemento topicalizado para o inicio da cláusula. 

Cando se trata dun O que é SD (sintagma determinante) é obrigatorio en galego (ben como en moitas outras linguas románicas) a presenza do clítico correspondente:
  • Os ovos compreinos < Comprei os ovos.
  • Os ovos, compráchelos? < Compraches os ovos?


A topicalizaçom é un procedimento sintático-pragmático polo qual umha parte da cláusula (mui freqüentemente o objeto, mas também o adjunto) é deslocada para o início da frase para que na estrutura Tema+Rema, o rema nom seja o objeto.

Nunha estrutura normal en galego, o máis frecuente é a orde: S V O (sujeito, verbo e objeto).

Nesse caso, a estrutura informativa superposta á sintática é:

T
R
S
V
O

Porém, quando o rema nom é O, é freqüente topicalizar para que o rema seja S:

T
R
O
V
S

À hora de topicalizar, hai um movimento do elemento topicalizado para o início da cláusula. 

Quando se trata dum O que é SD (sintagma determinante) é obrigatório em galego (bem como em muitas outras línguas românicas) a presença do clítico correspondente:
  • Os ovos comprei-nos < Comprei os ovos.
  • Os ovos, comprache-los? < Comprache os ovos?



luns, 4 de novembro de 2019

Acerca de 'responder' e 'contestar'

Outra influencia castelá sobre o galego é o uso indistinto dos verbos responder e contestar, que son tomados como sinónimos, cando na realidade non o son.

Responder é un verbo moi neutro, que significa, simplemente, fornecer información a unha pregunta formulada. De aí, o seu substantivo é resposta.
  • O concursante respondeu todas as preguntas sen hesitar
  • Pregunteille como estaba, mas non me respondeu.
Pola contra, contestar non é un verbo neutro, porque non se trata simplemente de dar resposta, implica oposición, a miúdo confrontación e até en ocasións unha má resposta, co fin de contrariar; por iso, ás veces está perto do significado de retrucar:
  • Os partidos da oposición contestaron as medidas do goberno
  • A min non me contestes, que sou teu pai



Outra influência castelã sobre o galego é o uso indistinto dos verbos responder e contestar, que som tomados como sinónimos, quando na realidade nom o som.

Responder é um verbo mui neutro, que significa, simplesmente, fornecer información a uma pregunta formulada. Daí, o seu substantivo é resposta.
  • O concursante respondeu todas as preguntas sem hesitar
  • Perguntei-lhe como estava, mas nom me respondeu.
Pola contra, contestar nom é um verbo neutro, porque nom se trata simplesmente de dar resposta, implica oposiçom, amiúdo confrontaçom e até em ocasiões uma má resposta, com o fim de contrariar; por isso, às vezes está perto do significado de retrucar:
  • Os partidos da oposiçom contestáron as medidas do governo
  • A mim nom me contestes, que sou teu pai

Acerca de 'adherir'

Por influencia do castelán, o verbo adherir é usado como *adherirse. Este verbo nunca é pronominal en galego, como tampouco o é na maioría das linguas románicas. Eis varios exemplos do seu uso:
  • Os cidadáns adheriron masivamente á proposta de renovación
  • Eu xa adherín á vosa causa vai tempo
  • A goma de mascar adheriu á sola do zapato e non hai xeito de a quitar

Por influência do castelão, o verbo aderir é usado como *aderir-se. Este verbo nunca é pronominal em galego, como tampouco o é na maioria das línguas românicas. Eis vários exemplos do seu uso:
  • Os cidadãos aderírom massivamente à proposta de renovaçom
  • Eu já aderim à vossa causa vai tempo
  • A goma de mascar aderiu à sola do zapato e nom há jeito de a quitar

Contraccións de clíticos

Os clíticos contraen cando a forma de acusativo se encontra coa forma de dativo, de tal xeito que o dativo vén primeiro.

Eis a lista completa de contraccións dos clíticos:


o
a
os
as
me
mo
ma
mos
mas
te




che
cho
cha
chos
chas
se




lle
llo
lla
llos
llas
nos
nolo
nola
nolos
nolas
vos
volo
vola
vol (os
volas
lles
llelo
llela
llelos
llelas

Non hai contracción con te por se tratar dun clítico de acusativo, como o. Porén, si é a forma normal en portugués, visto que non se distingue entre te e che.
  • PT: Já to disse = GL Xa cho dixen
Tampouco hai contracción con se cando o reflexivo é dativo:
  • Xoana lavouse esta mañá (acusativo, cf. español: se lavó)
  • Xoana lavou a cara esta mañá (dativo, cf. español: se lavó la cara)
Obsérvese que hai diferenza entre lle e lles á hora de contraer (en portugués hai unha única forma baseada en lhe).
  • Os caramelos deillos ao teu irmán
  • Os caramelos déillelos aos teus irmáns.



Os clíticos contraem quando a forma de acusativo se encontra com a forma de dativo, de tal jeito que o dativo vem primeiro.

Eis a lista completa de contrações dos clíticos:



o
a
os
as
me
mo
ma
mos
mas
te




che
cho
cha
chos
chas
se




lhe
lho
lha
lhos
lhas
nos
nolo
nola
nolos
nolas
vos
volo
vola
vol (os
volas
lhes
lhelo
lhela
lhelos
lhelas

Nom hai contraçom com te por se tratar dum clítico de acusativo, como o. Porém, sim é a forma normal em português, visto que nom se distingue entre te e che.
  • PT: Já to disse = GL Já cho dixem
Tampouco hai contraçom com se quando o reflexivo é dativo:
  • Joana lavou-se esta manhã (acusativo, cf. espanhol: se lavó)
  • Joana lavou a cara esta manhã (dativo, cf. espanhol: se lavó la cara)
Observe-se que hai diferença entre lhe e lhes á hora de contrair (em português hai umha única forma baseada em lhe).
  • Os caramelos dei-lhos ao teu irmão
  • Os caramelos dei-lhelos aos teus irmãos



sábado, 3 de setembro de 2016

Das preposicións 'tras' e 'após'

Esta preposición ten en galego un uso exclusivamente locativo, é dicir, só se emprega para se referir a algo que está atrás de.
  • Foi vivir tras a montaña
  • Por trás daqueles montes hai un lago
Por influencia do español, téndese a usar tras con valor temporal, o cal é totalmente incorrecto. No seu lugar hase usar após, que significa despois de. Obsérvese a equivalencia entre as formas castelás e as galegas nestes exemplos:

ES
GL
Tras un mes sin venir, apareció de repente
Após un mes sen vir, apareceu de repente
Se jubiló tras cuarenta años en el trabajo
Reformouse após corenta anos no traballo
Se arrepintió tras pensárselo dos veces
Arrependeuse após pensalo dúas veces


Esta preposiçom tem en galego um uso exclusivamente locativo, é dizer, só se emprega para se referir a algo que está atrás de.
  • Foi viver trás a montanha
  • Por trás daqueles montes há um lago
Por influência do espanhol, tende-se a usar trás com valor temporal, o qual é totalmente incorreto. No seu lugar, há-se usar após, que significa despois de. Observe-se a equivalência entre as formas castelãs e as galegas nestes exemplos:

ES
GL
Tras un mes sin venir, apareció de repente
Após um mês sem vir, apareceu de repente
Se jubiló tras cuarenta años en el trabajo
Reformou-se após quarenta anos no trabalho
Se arrepintió tras pensárselo dos veces
Arrependeu-se após pensá-lo duas vezes


luns, 11 de xaneiro de 2016

Focalización

A focalización é un procedemento polo cal unha parte da oración é posta en destaque, de modo que responde na maioría dos casos á estrutura X e non Y. Neses casos, fálase dunha estrutura marcada (isto é, unha estrutura que non é a máis frecuente).

Obsérvese o seguinte exemplo
  • Non coñezo o Pedro
Se quixermos insistir no obxecto o Pedro, hai varios modos de topicalizalo:
  1. A través dunha elevación prosódica do elemento focalizado: Non coñezo o Pedro (↑)
  2. A través dun movemento á esquerda, semellante coa topicalización: O Pedro (↑) non coñezo.
  3. A través da clivaxe: Quen non coñezo é o Pedro
  4. Coa axuda de determinados adverbios que poñen en destaque: Non coñezo mesmo/ sequera/ nin o Pedro.



A focalizaçom é um procedimento polo qual uma parte da oraçom é posta em destaque, de modo que responde na maioria dos casos à estrutura X e nom Y. Nesses casos, fala-se duma estrutura marcada (isto é, uma estrutura que nom é a máis freqüente).

Observe-se o seguinte exemplo
  • Nom conheço o Pedro
Se quisermos insistir no objeto o Pedro, há vários modos de focalizá-lo:
  1. Através duma elevaçom prosódica do elemento focalizado: Nom conheço o Pedro (↑)
  2. Através dun movemento á esquerda, semelhante com a topicalizaçãoO Pedro (↑) non conheço.
  3. Através da clivagemQuem nom conheço é o Pedro
  4. Com a ajuda de determinados advérbios que ponhem em destaque: Nom conheço mesmo/ sequer/ nem o Pedro.


domingo, 10 de xaneiro de 2016

'Vós' e 'vosoutros/as'

Á diferenza do que acontece con nós~nosoutros, a distinción entre estas dúas formas pronominais non se refire aos conceptos de inclusivo e exclusivo, porque vosoutros non pode ser tomado como a suma de eu + vós, como si é nós.

A diferenza entre vós e vós limítase, xa que logo, a que vosoutros ten un valor máis enfático, semellante de vós mesmos, contrastivo:
  • Eu non sabía nada disto, mais si vosoutros

O VOLG di sobre isto:

Existe unha diferenza de significado entre vosoutros e vós. Mentres o primeiro delimita un grupo concreto, deixando fóra dese grupo todos os que non pertenzan a el, o segundo non marca esa fronteira


À diferença do que acontece com nós~nosoutros, a distinçom entre estas duas formas pronominais nom se refere aos conceitos de inclusivo e exclusivo, porque vosoutros nom pode ser tomado como a soma de eu + vós, como sim é nós.

A diferença entre vós e vós limita-se, já que logo, a que vosoutros tem um valor mais enfático, semelhante de vós mesmos, contrastivo:
  • Eu nom sabia nada disto, mas sim vosoutros

VOLG di sobre isto:

Existe uma diferença de significado entre vosoutros e vós. Mentres o primeiro delimita um grupo concreto, deixando fora desse grupo todos os que nom pertençam a ele, o segundo nom marca essa fronteira


'Nós' e 'nosoutros/as'

Unha das diferenzas máis interesantes do galego é a distinción entre nós e nosoutros/as.

Nós ten un uso xeral, de referencia á primeira persoa do plural sen máis, que se acostuma dicir  de uso exclusivo.

Porén, para nosoutros/as o uso é moito máis restrito, pois refírsese a eu+tu. Por iso, fálase dun uso inclusivo.

O seguinte gráfico pode representar a diferenza:

nós
nosoutros/as

eu
tu
el
ela
(…)



eu
tu ~ vós


Por tanto, nós ten un uso xeral, válido para todos os casos, mentres nosoutros teno moito máis restritivo, porque de facto é tu e mais eu ou vós e mais eu.
  • Nós faremos a tradución (non inclúe forzosamente tu nin vós)
  • Nosoutros faremos a tradución (inclúe tu e/ou vós).


Unha das diferenzas máis interesantes do galego é a distinción entre nós e nosoutros/as.

Nós tem um uso geral, de referência à primeira pessoa do plural sen mais, que se acostuma dizer de uso exclusivo.

Porém, para nosoutros/as o uso é muito mais restrito, pois refere-se a eu+tu. Por isso, fala-se dum uso inclusivo.

O seguinte gráfico pode representar a diferença:

nós
nosoutros/as

eu
tu
el
ela
(…)



eu
tu ~ vós


Portanto, nós tem um uso geral, válido para todos os casos, mentres nosoutros tem-no muito mais restritivo, porque de facto é tu e mais eu ou vós e mais eu.
  • Nós faremos a traduçom (nom inclui forçosamente tu nem vós)
  • Nosoutros faremos a traduçom (inclui tu e/ou vós).